Hizmetlerimiz

EN 1090-1, EN 1090-2 VE EN 1090-3 STANDARTLARINA GÖRE CE BELGELENDİRME

Taşıyıcı çelik ve alüminyum yapıların, 1 Temmuz 2014 yılından beri yasal zorunluluk olan ve amacı yapıların güvenlik performanslarını istenen seviyede tutmak olan 305/2011/AB Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında CE belgesi sahibi olması zorunludur. Bu ürünlerin uygunluk değerlendirilmesi için kullanılan harmonize standart EN 1090’dır.

EN 1090 belgesi üç seri bölümden oluşur:

  • EN 1090- 1: Yapısal Bileşenlerin Uygunluk Değerlendirmesi
  • EN 1090- 2: Çelik Yapılar İçin Teknik Gerekler
  • EN 1090- 3: Alüminyum Yapılar İçin Teknik Gerekler

Bu belirtilen bölümler doğrultusunda, yapılan yapının çelik olması halinde EN 1090- 2 bölümünün şartlarının, alüminyum olması halinde EN 1090- 3 bölümünün de şartlarına uygun tasarım ve üretimin yapılması gerekmektedir.
Söz konusu uygunluk değerlendirmesi kapsamında EN 1090- 1 bölümünün de standarda uygun gerçekleşmesi gerekmektedir. Fakat bu belgelerin yapı malzemelerinin türüne göre kullanımı değişkenlik göstermektedir. Pratikte, EN 1090-1 standardının hangi ürünler için uygulanacağına dair kesin bir liste veya çerçeve sunulmaz. Bu sebeple; CEN/TC 135-N684 nolu dokümanın Ek-A ve Ek-B bölümleri ve CEN /TR 17052:2017, EN 1090-1:2009 +A1:2011’in uygulama rehberindeki tablolar referans olarak alınır.

Bir çelik veya alüminyum yapısal ürünün EN 1090-1 kapsamında olması için öncelikle ürünün yapılarda kalıcı olarak kalması amaçlanmış olmalıdır. Ancak; bir yapısal mekanizmada statik taşıyıcı özellikte olması ya da
insan sağlığı ve güvenliği için kritik önemde olması şartlarından birini sağlıyorsa prensip olarak EN 1090-1 kapsamında değerlendirilir.

Aşağıda EN 1090-1 standardı kapsamına giren ürünlerin listesini bulabilirisiniz:

  • Hafif Çelik Yapılar
  • Binalar, depolar, okullar, hastaneler, konutlar, endüstriyel tesis ve tarım barakalarının yapısal iskeletleri
  • Tribün ve stadyum yapısal elamanları
  • Silolar
  • Uzun süreli kullanılan çadır, tente yapıları
  • Hangarlar, sığınakların yapısal iskeletleri
  • Vinç Kedi Yolları
  • Vinç Ray Kirişleri
  • Bina içi veya dışında bulunan korkuluklar
  • Çelik veya alüminyumdan yapılmış balkonlar
  • Çatı ve cephe kaplama için soğuk biçimlendirilmiş levhalar
  • Bükülmüş ve eğri imal edilmiş kiriş
  • Kiriş şeklindeki yapılar
  • Plakalardan imal edilmiş kirişler
  • İşaret ve levha kirişleri (yatay olanlar)
  • İçi boşaltılmış kirişler
  • EN 10025-1 kapsamında olmayan kirişler
  • EN 10025-1 kapsamında olmayan taban plakaları
  • Soğuk biçimlendirilmiş aşık ve cephe rayları, profilleri
  • Çatı aşıkları
  • Çatı açıklıkları çerçeveleri (yük taşıyan yapının ayrılmaz bir parçası ise)
  • Kanopiler, kanopi iskeletleri
  • Boru hattı ve boru destek yapıları
  • Karayolu, demiryolu, boru, hareketli köprülerin yapısal bileşenleri
  • İskeleler, rıhtımlar ve dalgakıranların yapısal bileşenleri
  • Gergi ve askı çubukları
  • Ahşap yapılarda askılar (taşıyıcı ise)
  • Tutamaklar (kenar koruması)
  • Yatay destekler,lentolar
  • Gürültü bariyerlerinin yapısal bileşenleri
  • Çapraz destekler (ana parçalar, tali parçalar)
  • Taşıyıcı Kolonlar
  • Yangın kaçışları (binaya sabit)
  • Makaslar (çatı, köprü v.b.)
  • Kuleler ve direklerin yapısal bileşenleri
  • Sabit kurulmuş rampalar (yük taşıyıcı yapısının bir parçası ise)
  • Makine destekleri (alt kısımda taşıyıcı olanlar, makineden ayrı)
  • Tesis ve makinelerin yapısal bileşenleri (taşıyıcı kısmı ayrılmazsa)
  • Avrupa teknik onayı (ETA) olmayan kiriş kelepçeleri, askı elemanları
  • Oyun ve eğlence araçları taşıyıcıları
  • İç mekânda kullanılan asma katlar
  • Raf sistemleri (eğer taşıyıcı ise)
  • Köprü benzeri bir yapı olarak kullanılan menfezler

EN 1090-1’e göre Fabrika Üretim Kontrol (FÜK) belgesine sahip olmak isteyen firmaların genel olarak sistemsel ve tüm uygulama faaliyetlerinin güvence altına alınması gerekmektedir. Bu doğrultuda EN 1090- 1 Yapısal Bileşenlerin Uygunluk Değerlendirmesi Belgesine göre Fabrika Üretim Kontrol Sistemi ile oluşturulması gerekmektedir. EN 1090-1 standardı FÜK için aşağıdaki işlemleri zorunlu kılmaktadır:

  • Personel kalifikasyonu ve sorumlulukları
  • Üretim ve denetim kurulumu, bakımı ve kalibrasyon
  • Ölçüm süreci kalite güvenliği
  • Konstrüksiyon malzemeleri
  • Bileşen özellikleri
  • Gözetim ve denetim planı
  • Ürün değerlendirmesi
  • Uygun olmayan ürünlerle ilgilenmek

Söz konusu sistemin öncesinde EN ISO 3834 Kaynaklı İmalata Yeterlilik Sisteminin de kurulması tavsiye edilmektedir. Bunun dışında EN 1090- 1 ile EN 1090- 2 ya da EN 1090- 3 standartlarının birbirine entegre edilmesi gerekmektedir. Tüm bunların tek tek yerine getirilmesi durumunda EN 1090-1’e göre FÜK belgesi verilmektedir.

Özetlemek gerekirse EN 1090’ın Temel Gereklilikleri:

  • Ürünlere ait teknik resimler
  • İlk tip testi
  • CPQR (Cutting Procedure Qualification Record) dokümanları
  • Zorunlu kaynak mühendisinin performans beyanı
  • Örnek ürünün etiketleri
  • Kullanılan malzemelerin sertifikaları (bağlantı elemanları, profil, boru vb.)
  • Kaynaklı imalat yapılıyor ise WPQR, WPS sertifikaları
  • Performans beyanı ve CE işareti

EN 1090 Standardı’nda EXC1’den EXC4’e kadar dört farklı uygulama sınıfı tanımlanmıştır. Uygulama sınıflarından EXC1, basit yapılar için en az gerekliliği olan sınıf; EXC4, riskli yapılar için en fazla gerekliliği olan yapı uygulama sınıfıdır. Uygulama sınıfının belirlenmesi için tasarım aşamasında belirlenmesi gereken üç kriter vardır. Belirlenmesi gereken bu kriterler aşağıdaki gibidir:

  • Sonuç (Önem) Sınıfı/CC (Consequence Class)

Sonuç sınıfının seçimi, bir bileşenin çökmesi veya bozulmasının insana, ekonomik veya çevreye yaptığı tahmin edilebilir sonuçları bakımından değerlendirilerek belirlenir. Sonuç sınıfının belirlenmesi EN 1990 Standardı’nda tarif edilmiştir.

  • Hizmet Sınıfı/SC (Service Category)

Hizmet kategorisi, yapının çalışma şartları göz önünde bulundurularak yapılan bir seçimdir. Hizmet kategorisinin belirlenmesi için EN 1090-2 Standardı’nın Ek B’sindeki açıklamalar takip edilmelidir.

  • İmalat Sınıfı/PC (Production Category)

İmalat kategorisinin seçilmesi için belirleyici özellikler yapım yöntemi ve kullanılan malzeme kaliteleridir. İmalat kategorisinin belirlenmesi için de EN 1090-2 Standardı’nın Ek B’sindeki açıklamalar takip edilmelidir.

EN 1090 VE ISO 3834 BAĞLANTISI

1090 Çelik ve Alüminyum Yapı Uygulamaları Standardı; bina tipi, tasarım ve kullanılan malzeme kalitesine göre belirlenen farklı uygulama kategorilerini içermektedir. Uygulama kategorileri EXC 1 en basit yapılar, EXC 4 dinamik yük altındaki yapılar olarak 1’den 4’e kadar tanımlanmıştır. Uygulama sınıfına göre, EN ISO 3834’ün aşağıdaki bölümleri kullanılır:

  • EXC1 için: ISO 3834-4: Temel kalite şartları
  • EXC2 için: ISO 3834-3: Standart kalite şartları
  • EXC3 ve EXC4 için: ISO 3834-2: Kapsamlı kalite şartları